Turken staan bekend om hun gastvrijheid, en in een toeristische plaats als Side is men gewend aan bezoekers uit de hele wereld. Toch helpt het om een paar omgangsvormen te kennen. Het maakt contact makkelijker, voorkomt misverstanden en levert vaak een extra glimlach op. Hier lees je wat je moet weten over begroeten, gastvrijheid, kleding, moskeeën en gevoelige onderwerpen.
Begroeten en een paar woorden Turks
Een handdruk is de gebruikelijke begroeting tussen mannen en in zakelijke situaties. Sommige vrouwen en religieuze mannen geven liever geen hand aan iemand van het andere geslacht; wacht dus even af wie de hand uitsteekt. Vrienden en familie begroeten elkaar met kussen op de wang. Een paar woorden Turks worden enorm gewaardeerd:
- Merhaba: hallo
- Günaydın: goedemorgen
- Lütfen: alsjeblieft
- Teşekkür ederim of teşekkürler: dank je wel
- Evet / hayır: ja / nee
- Kolay gelsin: succes met je werk, een vriendelijke groet aan iemand die aan het werk is
Gastvrijheid en thee
Thee (çay) is in Turkije een gebaar van gastvrijheid. In winkels, bij een tapijthandelaar of zelfs bij de kapper krijg je vaak een glaasje aangeboden. Aannemen is beleefd en verplicht je tot niets, al is het in een winkel natuurlijk ook een verkooptechniek. Word je bij iemand thuis uitgenodigd, neem dan iets kleins mee, zoals baklava of bloemen, en trek bij de voordeur je schoenen uit. Vaak staan er slippers klaar. Eten wordt rijkelijk opgeschept; een tweede portie weigeren mag, maar doe het vriendelijk.
Kleding: strand is strand
In de toeristische zones van Side, Kumköy en Sorgun is luchtige vakantiekleding heel normaal. Toch geldt: badkleding hoort op het strand en bij het zwembad. In de oude stad, in Manavgat en zeker in de dorpen in het binnenland trek je een shirt aan over je bikini of zwembroek. Topless zonnen is in Turkije niet gebruikelijk en wordt als onfatsoenlijk gezien.
Een moskee bezoeken
Moskeeën zijn in principe ook voor niet-moslims toegankelijk, buiten de gebedstijden. Een mooie om te bezoeken is de grote Külliye-moskee in Manavgat, met haar vier minaretten aan de rivier. Houd rekening met het volgende:
- Kom niet tijdens het gebed, en zeker niet op vrijdagmiddag, wanneer het belangrijkste gebed van de week plaatsvindt.
- Bedek schouders en knieën. Vrouwen bedekken hun haar met een sjaal. Bij grote moskeeën liggen soms omslagdoeken klaar.
- Trek je schoenen uit bij de ingang en neem ze mee in een plastic zakje of zet ze in het rek.
- Wees stil, loop niet voor biddende mensen langs en vraag of fotograferen is toegestaan.
Gebaren en lichaamstaal
Een paar gebaren betekenen in Turkije iets anders dan bij ons. Het bekendste: nee wordt vaak aangegeven door het hoofd licht achterover te kantelen en de wenkbrauwen op te trekken, soms met een klakgeluidje met de tong. Dat lijkt voor ons op ja, dus let goed op. Wijzen met je vinger naar mensen vinden veel Turken onbeleefd. Openlijk zoenen en innig knuffelen in het openbaar is buiten de toeristische zones niet gebruikelijk; hand in hand lopen is geen probleem.
Respect voor Atatürk en de vlag
Mustafa Kemal Atatürk, de grondlegger van de Turkse Republiek, wordt breed vereerd. Je ziet zijn portret in winkels, restaurants en kantoren. Het beledigen van Atatürk, de Turkse vlag of de Turkse natie is strafbaar, en ook grapjes erover worden niet gewaardeerd. Op 10 november om 9.05 uur, het tijdstip van zijn overlijden, staat het hele land een minuut stil, en verkeer en voetgangers stoppen.
Gevoelige onderwerpen
Turken praten graag, ook met toeristen, over familie, voetbal en eten. Politiek, religie, de Koerdische kwestie en Cyprus zijn gevoelige onderwerpen. Je hoeft ze niet te vermijden als je gesprekspartner er zelf over begint, maar luister vooral en houd je eigen mening voorzichtig.
Alcohol, roken en uitgaan
Alcohol is in Turkije gewoon verkrijgbaar, maar winkels mogen tussen 22.00 en 6.00 uur geen alcohol verkopen. In restaurants en bars kun je wel een drankje bestellen. Dronken over straat zwalken wordt slecht ontvangen, ook in een uitgaansplaats. In afgesloten openbare ruimtes geldt een rookverbod; op terrassen wordt volop gerookt. Over het avondleven lees je meer in onze gids over uitgaan in Side.
Fotograferen
Vraag altijd even toestemming voordat je mensen van dichtbij fotografeert, zeker vrouwen en kinderen. Fotografeer geen militaire terreinen, politieposten of grensovergangen. Bij de opgravingen en in musea is fotograferen voor eigen gebruik meestal toegestaan, maar statieven en drones vaak niet zonder vergunning.
Afdingen, fooi en Ramadan
Op de markt en in souvenirwinkels wordt onderhandeld, en dat hoort bij de cultuur. Hoe je dat vriendelijk doet, lees je in afdingen op de markt. Fooi geven is gebruikelijk; de richtlijnen vind je in fooi geven in Turkije. Reis je tijdens de vastenmaand, lees dan ook ons artikel over Ramadan en feestdagen.
Wil je de cultuur en geschiedenis van Side beter leren kennen? Een wandeling met een gids door de oude stad maakt veel duidelijk. Bekijk bijvoorbeeld rondleidingen door Side.
Veelgestelde vragen
Moet ik me in Side bedekt kleden?
In de toeristische zones niet. Draag op straat wel een shirt over je badkleding, en bedek schouders en knieën bij een moskeebezoek of in de dorpen.
Mag ik als niet-moslim een moskee bezoeken?
Ja, buiten de gebedstijden. Trek je schoenen uit, kleed je bedekt (vrouwen met hoofddoek) en wees stil en respectvol.
Is het onbeleefd om thee te weigeren?
Niet echt, maar aannemen wordt gewaardeerd. Wil je geen thee meer, leg dan je lepeltje dwars over je glas.
Wat betekent het als iemand zijn hoofd achterover kantelt?
Dat betekent meestal nee, vaak met opgetrokken wenkbrauwen. Voor Nederlanders lijkt het op knikken, dus let goed op.
Deze pagina bevat affiliatelinks. Boek je via zo’n link, dan ontvangen wij mogelijk een kleine commissie, zonder extra kosten voor jou. Meer info.
